Ogenschijnlijk is de VZW volledig gericht op de organisatie en het management van dit groots evenement: sponsorgelden, inkomgelden, weddenschappen, …  Al deze activiteiten brengen inkomsten met zich mee maar toch wordt slechts in beperkte mate actieve geldelijke steun verleend aan opkomende talenten in de paardensport.

De controleur is dan ook eerder geneigd om de VZW niet meer te belasten in de rechtspersonenbelasting maar wel degelijk in de vennootschapsbelasting. Laat dit nu net het grote verschil maken: de winsten zijn niet meer vrijgesteld, maar worden belast volgens de tarieven van de vennootschapsbelasting. De VZW achter Waregem Koerse betwist dit, maar volgens onze informatie zal dit toch wel uitmonden in een rechtsprocedure.

Deze casus is ons inziens dan ook een goed voorbeeld om de achterliggende fiscale wetgeving nog eens aan te halen. Wanneer kan een VZW onderworpen worden aan de vennootschapsbelasting ?

Vooreerst haalt artikel 180 van het Wetboek van Inkomstenbelastingen een aantal categorieën van organisaties aan die bij wet dus niet onderworpen zijn aan de vennootschapsbelasting :

-       intercommunales beheerst door de wet van 22 december 1986 ;

-       havenbedrijven ;

-       nationale delcrederedienst

-       participatiefonds

-       waterzuiveringsmaatschappijen beheerst door de wet van 26 maart 1971

Ook de sociale secretariaten bijvoorbeeld, die toch grote VZW’s zijn met een grote omzet, worden uitdrukkelijk bij wet uitgesloten van de vennootschapsbelasting (art. 181 WIB92).

Een veel moeilijker toets is dan weer het artikel 182 WIB 92 :

“Voor verenigingen zonder winstoogmerk en andere rechtspersonen die geen winstoogmerk nastreven worden niet als verrichtingen van winstgevende aard aangemerkt :

1° alleenstaande of uitzonderlijke verrichtingen ;

2° verrichtingen die bestaan in het beleggen van fondsen ingezameld in het kader van de statutaire opdracht ;

3° verrichtingen die bestaan in een bedrijvigheid die slechts bijkomstig op nijverheids-, handels- of landbouwverrichtingen betrekking heeft of niet volgens nijverheids-  of handelsmethoden wordt uitgevoerd.”

In het geval van “Waregem Koerse” is de toets aan dit artikel waarschijnlijk het grote probleem.

Het eerste punt is wel eerder van toepassing op de “niet-professionele” VZW’s : verrichtingen die uitsluitend bestaan in het sporadisch organiseren van bals of andere feestelijkheden, of in het inrichten van tombola’s of soortgelijke verrichtingen om fondsen in te zamelen, worden dan ook steeds onderworpen aan de rechtspersonenbelasting. Als dezelfde verrichtingen herhaaldelijk en veelvuldig worden gesteld kan het fiscaal karakter van deze inkomsten evenwel toch in vraag worden gesteld. Voor een aantal dancings die in het verleden hun zomerse “beach”-activiteiten via VZW’s lieten lopen, stelt deze problematiek zich eveneens.

Tot slot, nemen wij aan dat de controleur van “Waregem Koerse” zeker artikel 182, 3° WIB 92 zal gebruiken :

-       verrichtingen van winstgevende aard, mogen slechts een bijkomstig karakter vertonen in verhouding tot het geheel van de maatschappelijke werkzaamheid (ComIB 182/5) ;

-       het is de bijkomstige wijze die moet worden benadrukt en in de feiten moet worden nagestreefd.

Ons inziens zal de fiscus meer en meer VZW’s op basis van dit artikel grondig onder de loep nemen. Als de basis van de activiteit een louter commerciële onderneming is, die het maatschappelijk doel ondersneeuwt, dan zal de fiscus hier altijd een wapen hebben om de VZW te herkwalificeren naar de vennootschapsbelasting.

Dit kan de reserves van de VZW ook ernstig aantasten. De bestuurders van deze VZW’s moeten hun verantwoordelijk hier zeker beseffen. Er is in deze wel een recente parlementaire vraag die aanvaardt dat de (verjaarde) reserves niet getaxeerd worden en niet geviseerd zullen worden. Wat de mogelijke pijn toch ietwat verzacht.

Het stellen van nijverheids-of handelsdaden met de bedoeling winst te maken en vermogensvoordelen aan haar leden toe te kennen, kan onder geen enkel beding het hoofddoel van een VZW uitmaken.

Daarin precies onderscheidt de VZW zich van een vennootschap. Een vennootschap heeft wél een winstoogmerk en streeft er zodoende naar aan haar vennoten vermogensvoordelen toe te kennen.

Vennootschap en vereniging zijn fundamenteel verschillend in hun doelstelling. Het valt dan ook te betreuren dat onze grootste ondernemersorganisatie de VZW als mogelijk alternatief voor de VOF (vennootschap onder firma) durft voor te stellen en beide zelfs als ‘ondernemingsvormen’ (?) naast elkaar afweegt. Dit is appelen met citroenen vergelijken.

Vormt de ideële doelstelling van de VZW haar topprioriteit, dan belet dit nochtans niet dat de VZW ‘bijkomstig’ of ‘ondergeschikt’ handelsactiviteiten mag stellen.

Daartoe dient cumulatief aan volgende voorwaarden voldaan te zijn :

1)    de handelsactiviteit is kwantitatief minder belangrijk dan de niet-commerciële activiteit wat de allocatie van middelen betreft (de zogenaamde ‘bijkomstigheidstest’) . Niet de omzet van de commerciële activiteit is in deze van belang , wel de allocatie van de middelen. Concreet zal dus worden gekeken naar het aantal personen dat een VZW afvaardigt voor de economische activiteit of naar de hoeveelheid werkingsmiddelen die een VZW eraan besteedt in verhouding tot het geheel aan personele en materiële middelen.

2)    zij is noodzakelijk voor de verwezenlijking van het ideële doel

3)    de opbrengsten ervan zijn aangewend ter verwezenlijking van dit ideële doel

Deze voorwaarden die cumulatief moeten vervuld zijn, werden vastgelegd in een Cassatie-arrest van 3.10.1996 en zijn sindsdien reeds meermaals bevestigd in de rechtspraak.

Het niet vervullen van deze voorwaarden heeft bovendien een vervelend fiscaal (neven)effect, met name vennootschapsbelasting in plaats van rechtspersonenbelasting.