GVA

De gemeentelijke verzelfstandigde agentschappen worden beheerst door Titel VII van het Gemeentedecreet. Hier wordt een onderscheid gemaakt tussen de gemeentelijke intern verzelfstandigde agentschappen (IVA’s) die de lichtste vorm van verzelfstandiging zijn, en de gemeentelijke extern verzelfstandigde agentschappen (EVA’s) die aparte rechtspersonen zijn in een publiek- of privaatrechtelijke vorm.

I. De gemeentelijke intern verzelfstandigde agentschappen (IVA)

a) Definitie

De IVA’s zijn diensten zonder eigen rechtspersoonlijkheid die door de gemeente belast zijn met welbepaalde beleidsuitvoerende taken van gemeentelijk belang en die beschikken over operationele autonomie. Ze worden beheerd buiten de algemene diensten van de gemeenten. Er is dus sprake van verzelfstandiging, maar aangezien het IVA niet over een afzonderlijke rechtspersoonlijkheid beschikt, spreekt men over interne verzelfstandiging.

Aan het hoofd van een IVA staat het personeelslid dat belast is met de algemene leiding van het agentschap. Deze leidinggevende bevoegdheid kan gedelegeerd worden. Tevens is het IVA-hoofd budgethouder voor het budget van het IVA. Dat budgethouderschap kan eveneens gedelegeerd worden aan andere personeelsleden van het IVA binnen de grenzen bepaald in de beheersovereenkomst. Zonder die delegaties is het IVA technisch gezien dus te vereenzelvigen met het hoofd van het IVA aangezien hij dan zou beschikken over alle bijzondere bevoegdheden.

b) Oprichting

De bevoegdheid tot oprichting van de intern verzelfstandigde agentschappen ligt bij de gemeenteraad, al is delegatie van deze bevoegdheid aan het college van burgemeester en schepenen mogelijk. Het oprichtingsbesluit van een intern verzelfstandigd agentschap bevat een opsomming van de beleidsuitvoerende taken die aan het IVA worden toevertrouwd en een beschrijving van de operationele autonomie waarover het hoofd van het IVA beschikt

c) Bevoegdheden en werking

De bevoegdheden van het IVA worden bepaald door het oprichtingsbesluit. Hierin wordt de operationele autonomie beschreven waarover het hoofd van het IVA beschikt op vlak van:
organisatiestructuur

  • operationele processen
  • personeelsbeleid
  • aanwending middelen en sluiten van contracten
  • interne controle binnen het IVA
  • specifieke delegaties.

Verder wordt tussen het college van burgemeester en schepenen en het hoofd van het IVA een beheersovereenkomst gesloten. Deze overeenkomst wordt jaarlijks geëvalueerd door de gemeenteraad en eindigt zes maand na de vernieuwing van de gemeenteraad onder voorbehoud van de mogelijkheid tot verlenging, wijziging, schorsing en ontbinding. Ze regelt ten minste:

  • de concretisering van de vervulling van de toegewezen opdrachten
  • de toekenning van de middelen door de gemeente
  • de voorwaarden voor de verwerving van eigen financiering
  • de informatieverstrekking aan het college van burgemeester en schepenen

De concrete invulling van de bevoegdheden, opdrachten en werking zal dus sterk verschillen van IVA tot IVA. Het oprichtingsbesluit en de invulling van de beheersovereenkomst zullen hierbij telkens bepalend zijn.

d) Interne werking

Voor de interne werking van de IVA gelden dezelfde regels als voor de gemeente voor wat betreft planning en financieel beheer. Het budget en de jaarrekening worden geconsolideerd met die van de gemeente.

II. De gemeentelijke extern verzelfstandigde agentschappen (EVA)

De gemeentelijke extern verzelfstandigde agentschappen zijn diensten met een eigen rechtspersoonlijkheid die door de gemeente worden opgericht of waarin de gemeente deelneemt en die belast zijn met welbepaalde beleidsuitvoerende taken van gemeentelijk belang. Zij mogen deze taken niet overdragen aan andere rechtspersonen. De EVA kan twee mogelijke vormen aannemen:

  • het autonoom gemeentebedrijf
  • het gemeentelijk verzelfstandigd agentschap in privaatrechtelijke vorm

De eerste mogelijke vorm voor een EVA is dus het autonoom gemeentebedrijf. Het AG wordt vooral gebruikt om flexibeler in te kunnen spelen op de private markt of om private partners aan te trekken.

De tweede vorm die een EVA kan aannemen is deze van een gemeentelijk verzelfstandigd agentschap in privaatrechtelijke vorm. Dit betekent dat de juridische vorm van een vereniging zonder winstoogmerk, een stichting of een vennootschap kan worden aangenomen. Het gaat met andere woorden om rechtspersonen die ook door privé-personen kunnen opgericht worden. Vereist is wel dat de EVA over rechtspersoonlijkheid beschikt, vennootschapsvormen zonder rechtspersoonlijkheid zijn dus uitgesloten.

Verder