In het bijzonder wordt de correcte toepassing van de regels inzake BTW grondig bekeken, heel wat vzw’s lijken zich namelijk niet bewust van de geldende fiscale regels.

Enkele aandachtspunten.

Wat betreft de inkomstenbelasting is een vzw in principe onderworpen aan de rechtspersonenbelasting. In de praktijk komt het er echter vaak op neer dat deze geen inkomstenbelastingen dient te betalen, aangezien maar weinig inkomsten belast worden in de rechtspersonenbelasting.

Opdat een vzw onderworpen kan blijven aan de rechtspersonenbelasting, mag de vzw geen onderneming exploiteren of zich niet bezig houden met verrichtingen van winstgevende aard. Door de verstrengde controles wil de fiscus nagaan of de vzw toch geen winstgevende activiteiten uitoefent waardoor zij de vzw kunnen onderwerpen aan de vennootschapsbelasting.

Maar zoals gesteld worden vzw’s vooral strenger gecontroleerd op het vlak van BTW. Wanneer een vzw geen leveringen van goederen of diensten onder bezwarende titel verricht, heeft zij niet de hoedanigheid van btw-belastingplichtige en dient zij niet over een btw-nummer te beschikken. Van zodra een vzw op geregelde wijze handelingen onder bezwarende titel stelt, is zij wel btw-belastingplichtige en dient zij wel een btw-nummer aan te vragen.

De vzw zal dan ook btw-aangiftes moeten indienen en de btw betalen die zij in rekening heeft gebracht aan haar leden en/of klanten. De vzw mag daarentegen, de btw in aftrek brengen op de aan haar aangeleverde goederen en diensten. Als het jaarlijks omzetcijfer van de vzw niet meer bedraagt dan 5.600 euro, kan de vzw van een bijzondere regeling genieten, namelijk de vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen. Door deze regeling dient de vzw haar handelingen niet te onderwerpen aan btw en is zij ontheven van de meeste verplichtingen die aan btw-belastingplichtigen zijn opgelegd. Verder is er nog voorzien in een aantal vrijstellingen waarop we nu niet ingaan.

Net doordat vzw’s zich vaak niet aan de regels houden en de verschuldigde btw niet aangeven en/of betalen, zijn er verstrengde controles ontstaan. Deze controles hebben voor de overheid immmers onmiddellijk financieel resultaat.

Het kan dus niet genoeg worden onderstreept dat ook vzw’s zich uit voorzorg best op een professionele manier laten adviseren. Een gewaarschuwde vzw …

Wanneer een sportvereniging (meer bepaald voetbal, volleybal, basketbal, hockey en handbal) kiest voor de forfaitaire onkostenvergoeding, wordt zij geconfronteerd met twee regelingen die verschillende maxima oplegden. Tot voor kort heerste totale onduidelijkheid welke regeling toegepast diende te worden: de algemene regeling of de voor deze ploegsporten specifieke regeling (met in de meeste gevallen lagere maxima dan in de algemene regeling)?

De administratie heeft licht in de duisternis gebracht door in haar circulaire van 6 januari 2010 (AOIF nr. 2/2010) een duidelijk standpunt in te nemen.

De regel is dat de algemene regeling (maximum 30,22 euro per dag en maximum 1.208,72 euro per jaar) niet geldt indien er een andere specifieke fiscale regeling bestaat.

De administratie verduidelijkt nu evenwel dat deze regel in het voordeel van de vrijwilliger moet worden geïnterpreteerd. In concreto betekent dit dat een vrijwilliger de algemene regeling mag toepassen, zelfs wanneer een specieke regeling bestaat, indien deze algemene regeling voor hem voordeliger is.

De vrijwilliger dient wel degelijk de keuze te maken en kan dus niet de algemene regeling combineren met de specifieke regeling.

Hij is bovendien gebonden door zijn keuze voor dezelfde activiteit gedurende dezelfde belastbare periode. Dit betekent dat hij voor zijn activiteiten in de voetbalvereniging wel een andere regeling kan kiezen dan voor zijn activiteiten in de basketbalvereniging.

Belangrijk is dat de keuze individueel door de vrijwilliger kan worden gemaakt en dat de vereniging dus niet voor alle vrijwilligers dezelfde regeling dient toe te passen.

Bij de berekening van de bedrijfsvoorheffing voor buitenlandse artiesten (inhoudingsplicht van 18 %) bestaat de mogelijkheid tot aftrek van “produktiekosten”.

Dit principe wordt doorgaans niet meer in vraag gesteld, maar toch constateren wij dat dit bij lokale fiscale controles niet altijd zo evident is.

Integendeel, er wordt een belangrijke inspanning gevraagd van organisatoren om deze produktiekosten te bewijzen.

De scenario’s die dagdagelijks voorkomen zijn de volgende :

1. de produktiekosten worden aan de organisator gefactureerd en door hem betaald aan derden (niet aan de artiest). Dan is er eigenlijk geen reden tot discussie en dient de fiscale administratie dit te aanvaarden.
2. de produktiekosten worden louter vermeld in het contract met de artiest, zonder verdere verantwoording. Dit is al een veel moeilijker situatie, de fiscale controleur kan deze kosten dan ook verwerpen.
3. de produktiekosten worden verwerkt in het contract én U ontvangt van de artiest een kopie van de onderliggende facturen die deze kosten verantwoorden. De fiscale controleur dient in dit geval de kosten te aanvaarden, als deze redelijk zijn in verhouding tot de totale vergoeding van de artiest. Ook hier is er dus zeker nog mogelijkheid tot discussie met de fiscale administratie.

Wij kunnen organisatoren dan ook enkel aanraden zo veel mogelijk bewijsstukken van deze produktiekosten te verzamelen voor hun dossier. Indien de vrees bestaat voor discussie  omdat de kosten mogelijks onredelijk zijn of deze kosten niet of onvoldoende kunnen worden gestaafd dan staven, kan een voorafgaandelijk akkoord met de fiscale administratie soelaas bieden !

Deze aanvraag gebeurt voor heel België bij de FOD Financiën – Dienst Buitenland. Deze dienst beschikt over de nodige ervaring en expertise in deze problematiek. Deze dienst kan, indien de vraag redelijk is, zorgen voor een vrijstelling, ook zonder bewijsstukken. Men vergelijkt dan intern met vergelijkbare dossiers. Een plaatselijk controleur kan deze vergelijking onmogelijk maken. Dergelijke vrijstelling moet door de plaatselijke fiscale controleurs dan ook aanvaard worden.

Indien er een fiscale controle hangende is, en er bestaat discussie over de ingebrachte produktiekosten, heeft het ons inziens toch nog zin om contact op te nemen met de Dienst Buitenland. Op basis van de beschikbare documenten kan de Dienst Buitenland eventueel toch nog het een en ander bijsturen.

De coördinaten van deze dienst zijn de volgende :

FOD Financiën AOIF – Dienst Directeur Buitenland

Koning Albert II laan 33 bus 321

Toren B – 7^de verdieping

1030 Brussel

02/576.98.25 (de Heer Roland De Backer)

Blijkbaar was deze bijdrage profetisch, want ondertussen is het vonnis in deze rechtszaak ook gevallen. Dit recent vonnis van de rechtbank van eerste aanleg te Antwerpen wordt door de diensten van de Bijzonder Belastinginspectie (BBI) “baanbrekend” genoemd.

Bestuurders van VZW’s die in werkelijkheid commerciële, winstgevende ondernemingen zijn, kunnen maar beter op hun tellen letten. Persoonlijke aansprakelijheid voor de schulden van de vzw zou wel eens hun deel kunnen zijn.

De boodschap is klaar en duidelijk: gebruik een VZW voor non-profitdoeleinden !

Eventjes een korte historiek van de casus:

De VZW “Jeugd aan Zee” was de vroegere uitbater van de Oostendse dancing “Zillion Beach”, een dochter van de Antwerpse dancing Zillion. De VZW was opgericht in 2001 en moest volgens de statuten “bijdragen aan de ontwikkeling van de jeugd”. Het Oostendse havenbedrijf voorzag hiervoor zelf in een gebouw !

Tussen 29 juni en 8 september 2001 liep de winst op tot 34 miljoen Belgische frank. De winsten werden integraal doorgestort naar de NV Media Hall van de Heer Frank Verstraeten, eigenaar van de Zillion.

De fiscus heeft dus, net zoals bij de VZW achter “Waregem Koerse”, de vennootschapsbelasting van toepassing verklaard op deze VZW.

De rechtbank van eerste aanleg besluit echter dat de VZW “louter en alleen” is opgericht met een winstgevend doel. De VZW wordt geherkwalificeerd naar een “commerciële maatschap”, zijnde de meeste eenvoudige vennootschapsvorm. De gevolgen zijn oa. voor de bestuurders van de VZW niet min !

Volgens de rechter wisten de bestuurders dat de VZW alleen was opgericht om belastingen te ontduiken. Zij hebben dus “bewust foutief gehandeld” en dus zijn ze als vennoten van de maatschap aansprakelijk voor de openstaande belastingschuld, fiscale boetes en intresten in hoofde van de VZW “Jeugd aan Zee” die door de doorstorting van de winsten aan NV Media Hall verder onvermogend was. In globaliteit gaat dit over een bedrag van 2.000.000 Euro.

Het Zillion-dossier zelf werd onderzocht door de diensten van de BBI (Bijzondere Belastinginspectie). Men zocht de bestuurders van de VZW aansprakelijk te stellen, maar ook de oprichters, de voorzitters, penningmeester en secretaris.

Door dit vonnis, integraal in het voordeel van de belastingdiensten, heeft de fiscus blijkbaar een nieuw wapen in handen in de strijd tegen “schijn-VZW”’s.

De BBI verwijst nu naar dit vonnis met “een grote precedentwaarde” en zal dus zeker ge-bruikt worden in hun dossiers.

Het aantal VZW’s met een problematisch karakter zijn natuurlijk statistisch niet gekend. Uit recente AOIF controles (grondige controles) bleek één op de tien gecontroleerde VZW’s wel degelijk onderhevig te zijn aan de vennootschapsbelasting, omdat de commerciële activiteiten blijkbaar in deze VZW’s de bovenhand haalden.

In 2007 werden 136 VZW’s aan een grondige controle onderworpen : 108 in Vlaanderen, 24 in Brussel en 4 in Wallonië. Daarvan bleken 14 VZW’s uiteindelijk onderhevig te zijn aan de vennootschapsbelasting : 13 in Vlaanderen en 1 in Wallonië. Vooral de culturele sector (muziek en kunst) blijkt hier af en toe “uit de bocht te gaan”.

Bij de sportclubs ligt de problematiek eerder bij de uitbetalingen aan sporters, trainers en opleiders, die soms ontsnappen aan enige taxatie.

De fraude-aanpak op heden, onder leiding van de staatssecretaris voor de Coördinatie van de Fraudebestrijding, Carl Devlies, richt zich vooral op:

-       misbruiken van VZW’s en andere vennootschapsvormen ;

-       gebruik van postbusvennootschappen. Voortaan zal via de Kruispuntbank van ondernemingen hier meer aandacht op gevestigd worden.

De fiscus en de RSZ hanteren in principe (behoudens afwijkende specifieke fiscale regelingen) dezelfde dag- en jaargrens.

Op de website van de RSZ is te lezen dat de (geïndexeerde) vergoedingen betaald in 2010 niet hoger mogen zijn dan 30,22 EUR per dag en 1.208,72 EUR per jaar.

Ogenschijnlijk is de VZW volledig gericht op de organisatie en het management van dit groots evenement: sponsorgelden, inkomgelden, weddenschappen, …  Al deze activiteiten brengen inkomsten met zich mee maar toch wordt slechts in beperkte mate actieve geldelijke steun verleend aan opkomende talenten in de paardensport.

De controleur is dan ook eerder geneigd om de VZW niet meer te belasten in de rechtspersonenbelasting maar wel degelijk in de vennootschapsbelasting. Laat dit nu net het grote verschil maken: de winsten zijn niet meer vrijgesteld, maar worden belast volgens de tarieven van de vennootschapsbelasting. De VZW achter Waregem Koerse betwist dit, maar volgens onze informatie zal dit toch wel uitmonden in een rechtsprocedure.

Deze casus is ons inziens dan ook een goed voorbeeld om de achterliggende fiscale wetgeving nog eens aan te halen. Wanneer kan een VZW onderworpen worden aan de vennootschapsbelasting ?

Vooreerst haalt artikel 180 van het Wetboek van Inkomstenbelastingen een aantal categorieën van organisaties aan die bij wet dus niet onderworpen zijn aan de vennootschapsbelasting :

-       intercommunales beheerst door de wet van 22 december 1986 ;

-       havenbedrijven ;

-       nationale delcrederedienst

-       participatiefonds

-       waterzuiveringsmaatschappijen beheerst door de wet van 26 maart 1971

Ook de sociale secretariaten bijvoorbeeld, die toch grote VZW’s zijn met een grote omzet, worden uitdrukkelijk bij wet uitgesloten van de vennootschapsbelasting (art. 181 WIB92).

Een veel moeilijker toets is dan weer het artikel 182 WIB 92 :

“Voor verenigingen zonder winstoogmerk en andere rechtspersonen die geen winstoogmerk nastreven worden niet als verrichtingen van winstgevende aard aangemerkt :

1° alleenstaande of uitzonderlijke verrichtingen ;

2° verrichtingen die bestaan in het beleggen van fondsen ingezameld in het kader van de statutaire opdracht ;

3° verrichtingen die bestaan in een bedrijvigheid die slechts bijkomstig op nijverheids-, handels- of landbouwverrichtingen betrekking heeft of niet volgens nijverheids-  of handelsmethoden wordt uitgevoerd.”

In het geval van “Waregem Koerse” is de toets aan dit artikel waarschijnlijk het grote probleem.

Het eerste punt is wel eerder van toepassing op de “niet-professionele” VZW’s : verrichtingen die uitsluitend bestaan in het sporadisch organiseren van bals of andere feestelijkheden, of in het inrichten van tombola’s of soortgelijke verrichtingen om fondsen in te zamelen, worden dan ook steeds onderworpen aan de rechtspersonenbelasting. Als dezelfde verrichtingen herhaaldelijk en veelvuldig worden gesteld kan het fiscaal karakter van deze inkomsten evenwel toch in vraag worden gesteld. Voor een aantal dancings die in het verleden hun zomerse “beach”-activiteiten via VZW’s lieten lopen, stelt deze problematiek zich eveneens.

Tot slot, nemen wij aan dat de controleur van “Waregem Koerse” zeker artikel 182, 3° WIB 92 zal gebruiken :

-       verrichtingen van winstgevende aard, mogen slechts een bijkomstig karakter vertonen in verhouding tot het geheel van de maatschappelijke werkzaamheid (ComIB 182/5) ;

-       het is de bijkomstige wijze die moet worden benadrukt en in de feiten moet worden nagestreefd.

Ons inziens zal de fiscus meer en meer VZW’s op basis van dit artikel grondig onder de loep nemen. Als de basis van de activiteit een louter commerciële onderneming is, die het maatschappelijk doel ondersneeuwt, dan zal de fiscus hier altijd een wapen hebben om de VZW te herkwalificeren naar de vennootschapsbelasting.

Dit kan de reserves van de VZW ook ernstig aantasten. De bestuurders van deze VZW’s moeten hun verantwoordelijk hier zeker beseffen. Er is in deze wel een recente parlementaire vraag die aanvaardt dat de (verjaarde) reserves niet getaxeerd worden en niet geviseerd zullen worden. Wat de mogelijke pijn toch ietwat verzacht.

Het stellen van nijverheids-of handelsdaden met de bedoeling winst te maken en vermogensvoordelen aan haar leden toe te kennen, kan onder geen enkel beding het hoofddoel van een VZW uitmaken.

Daarin precies onderscheidt de VZW zich van een vennootschap. Een vennootschap heeft wél een winstoogmerk en streeft er zodoende naar aan haar vennoten vermogensvoordelen toe te kennen.

Vennootschap en vereniging zijn fundamenteel verschillend in hun doelstelling. Het valt dan ook te betreuren dat onze grootste ondernemersorganisatie de VZW als mogelijk alternatief voor de VOF (vennootschap onder firma) durft voor te stellen en beide zelfs als ‘ondernemingsvormen’ (?) naast elkaar afweegt. Dit is appelen met citroenen vergelijken.

Vormt de ideële doelstelling van de VZW haar topprioriteit, dan belet dit nochtans niet dat de VZW ‘bijkomstig’ of ‘ondergeschikt’ handelsactiviteiten mag stellen.

Daartoe dient cumulatief aan volgende voorwaarden voldaan te zijn :

1)    de handelsactiviteit is kwantitatief minder belangrijk dan de niet-commerciële activiteit wat de allocatie van middelen betreft (de zogenaamde ‘bijkomstigheidstest’) . Niet de omzet van de commerciële activiteit is in deze van belang , wel de allocatie van de middelen. Concreet zal dus worden gekeken naar het aantal personen dat een VZW afvaardigt voor de economische activiteit of naar de hoeveelheid werkingsmiddelen die een VZW eraan besteedt in verhouding tot het geheel aan personele en materiële middelen.

2)    zij is noodzakelijk voor de verwezenlijking van het ideële doel

3)    de opbrengsten ervan zijn aangewend ter verwezenlijking van dit ideële doel

Deze voorwaarden die cumulatief moeten vervuld zijn, werden vastgelegd in een Cassatie-arrest van 3.10.1996 en zijn sindsdien reeds meermaals bevestigd in de rechtspraak.

Het niet vervullen van deze voorwaarden heeft bovendien een vervelend fiscaal (neven)effect, met name vennootschapsbelasting in plaats van rechtspersonenbelasting.